2016 – ostatnim rokiem zwolnienia od kas fiskalnych

170205_7846_2Każdy przedsiębiorca będzie musiał używać kasy fiskalnej – od 2017 r. bez żadnych wyjątków jeśli jego klientami są konsumenci lub rolnicy ryczałtowi.

2016 jest ostatnim rokiem, kiedy będzie można skorzystać z zwolnienia do 20 tysięcy złotych.
Minister Finansów wskazał wyjątek od tej zasady – jeśli obrót przedsiębiorcy na rzecz osób prywatnych oraz rolników zryczałtowanych nie przekroczył w poprzednim roku 20 000 zł to przedsiębiorca taki nie musi kupować kasy fiskalnej (przy działalnościach otwartych w zeszłym roku, obrót nie może przekroczyć tego limitu w proporcji do okresu wykonywania tych czynności w poprzednim roku podatkowym).
Zwolnienie to jednak obowiązuje nie dłużej niż do 31 grudnia 2016 r.

Artykuł 111 ustawy o VAT podaje, że jeśli przedsiębiorca sprzedaje towary czy usługi na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, jest obowiązany do prowadzenia ewidencji obrotu przy zastosowaniu kasy rejestrującej i wydawania klientom paragonów.

 Limit zwolnienia 20 tys. zł przestał obowiązywać już w roku 2015 dla konkretnych usług świadczonych przez kosmetyczki, fryzjerów, prawników, dentystów, lekarzy, warsztatów samochodowych, stacji diagnostycznych pojazdów oraz niektórych lokali świadczących usługi gastronomiczne. 
Natomiast w przypadku innych przedsiębiorców, będą oni zmuszeni do zakupu takiego urządzenia i rozpoczęcia właściwej ewidencji z jego zastosowaniem po upływie maksymalnie dwóch miesięcy następujących po miesiącu, kiedy doszło do przekroczenia limitu, albo po dwóch miesiącach licząc od końca roku 2016.

Klauzula o unikaniu opodatkowania

367942_5867_1_1280px22 marca 2016 r. został skierowany do Sejmu projekt ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (dalej: „Projekt”). Projekt zakłada wprowadzenie do polskiego prawodawstwa klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Proponowane zmiany mają szansę wejść w życie w ciągu najbliższych dwóch, trzech miesięcy.

Zgodnie z treścią Projektu Ordynacja podatkowa zostanie uzupełniona o Dział IIIA (art. 119a – 119zf), zawierający regulacje dotyczące przeciwdziałania unikaniu opodatkowania. Sednem proponowanej regulacji będzie przepis art. 119a §1 Ordynacji podatkowej, w którym wskazano, że unikanie opodatkowania będące sztucznym działaniem polegającym na dokonaniu czynności przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, sprzecznej z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej, nie skutkuje osiągnięciem korzyści podatkowej.

Nowe regulacje zakładają, że w przypadku unikania opodatkowania, skutki podatkowe określa się na podstawie takiego stanu rzeczy, jaki mógłby zaistnieć, gdyby dokonano czynności odpowiedniej. Czynność odpowiednia to czynność, która mogłaby zostać dokonana, jeżeli podatnik działałby rozsądnie oraz kierował się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej. W razie wskazania przez stronę w toku postępowania czynności odpowiedniej, skutki podatkowe określa się na podstawie takiego stanu rzeczy jaki zaistniałby, gdyby takiej czynności dokonano. Jeżeli jednak z okoliczności wynika, że osiągnięcie korzyści podatkowej było jedynym celem przyświecającym stronie, skutki podatkowe określa się na podstawie takiego stanu rzeczy, jaki zaistniałby, gdyby czynności nie dokonano.

SZTUCZNY SPOSÓB DZIAŁANIA

Zgodnie z treścią art. 119c §1 Ordynacji podatkowej sposób działania uznaje się za sztuczny, jeżeli istniejące okoliczności wskazują, że nie zostałby zastosowany przez podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej sprzecznej z ustawą podatkową.
Przy ocenie sposobu działania bierze się pod uwagę występowanie:

  • nieuzasadnionego dzielenia operacji,
  • angażowania podmiotów pośredniczących pomimo braku uzasadnienia ekonomicznego lub gospodarczego,
  • elementów prowadzących do uzyskania stanu identycznego lub zbliżonego do stanu istniejącego przed dokonaniem czynności,
  • elementów wzajemnie się znoszących lub kompensujących,
  • ryzyka ekonomicznego lub gospodarczego przewyższającego spodziewane korzyści inne niż podatkowe w takim stopniu, iż należy uznać, że rozsądnie działający podmiot nie wybrałby takiego sposobu działania.

DZIAŁANIE W CELU OSIĄGNIĘCIA KORZYŚCI PODATKOWEJ

Zgodnie z brzmieniem nowych przepisów czynności dokonane przez podatnika uznaje się za podjęte przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, w przypadku gdy pozostałe cele ekonomiczne lub gospodarcze przez niego wskazane okażą się mało istotne. Korzyścią podatkową w takim przypadku będzie:

  • niepowstanie zobowiązania podatkowego, odsunięcie w czasie powstania takiego zobowiązania lub obniżenie jego wysokości albo powstanie lub zawyżenie straty podatkowej,
  • powstanie nadpłaty lub prawa do zwrotu podatku albo podwyższenie kwoty nadpłaty lub zwrotu.

WARUNKI NIESTOSOWANIA KLAUZULI PRZECIWKO UNIKANIU OPODATKOWANIA

Przepis art. 119a Ordynacji podatkowej nie będzie miał zastosowania (zgodnie z art. 119b Ordynacji podatkowej):

  •  jeżeli korzyść podatkowa lub suma osiągniętych korzyści nie przekroczy w okresie rozliczeniowym 100 000,00 zł,
  •  do podmiotu, który uzyskał opinię zabezpieczającą dotyczącą czynności – w zakresie objętym opinią,
  • do dnia uchylenia lub zmiany opinii zabezpieczającej,
  • do podmiotu, którego wniosek o wydanie opinii zabezpieczającej nie został załatwiony w terminie, o którym mowa w art. 119zb Ordynacji podatkowej – w zakresie objętym wnioskiem, do dnia zmiany opinii zabezpieczającej,
  • do podatku od towarów i usług oraz do opłat i niepodatkowych należności budżetowych,
  • jeżeli zastosowanie innych przepisów prawa podatkowego pozwala na przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania.

Podatek od towarów i usług pozostaje poza przedmiotem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, jednak nowelizacja wprowadza zmiany także w ustawie o podatku od towarów i usług (dalej: „UPTU”), m.in. poprzez wprowadzenie pojęcia nadużycia prawa w art. 2 pkt 35 UPTU. Nadużycie prawa jest definiowane jako dokonanie czynności opodatkowanych, w ramach transakcji, które pomimo spełnienia warunków formalnych ustanowionych w przepisach ustawy, miały na celu osiągnięcie korzyści podatkowych, sprzecznych z celem, któremu służą te przepisy.

POSTĘPOWANIE PODATKOWE W PRZYPADKU UNIKANIA OPODATKOWANIA

Minister właściwy do spraw finansów publicznych (dalej: „Minister Finansów”) wszczyna postępowanie podatkowe lub w drodze postanowienia w całości lub w części przejmuje do dalszego prowadzenia postępowanie podatkowe lub postępowania kontrolne jeżeli może zostać wydana decyzja w związku z unikaniem opodatkowania, w sprawie:

  • określenia lub ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego,
  • określenia wysokości straty podatkowej,
  • stwierdzenia nadpłaty lub określenia wysokości nadpłaty albo zwrotu podatku,
  • odpowiedzialności podatnika za podatek niepobrany przez płatnika,
  • odpowiedzialności lub uprawnień spadkobiercy.

Minister Finansów przejmując postępowanie kontrolne jednocześnie wszczyna postępowanie podatkowe. W postanowieniu o przejęciu postępowania wskazuje, w jakim zakresie zostało ono przejęte oraz doręcza je stronie i organowi uprzednio je prowadzącemu. Przejęcie postępowania nie wpływa na moc prawną czynności podjętych przez organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej.

OPINIA ZABEZPIECZAJĄCA

Projekt ustawy wprowadza instytucję opinii zabezpieczającej, która będzie stanowić alternatywną procedurę dla instytucji interpretacji indywidualnych. Organem podatkowym wydającym opinie zabezpieczające będzie Minister Finansów. Wniosek będzie mógł zostać złożony wspólnie przez kilku zainteresowanych, a dotyczyć może zarówno czynności dokonanej, rozpoczętej jak i planowanej.

Opinia zabezpieczająca wydawana będzie bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania wniosku przez Ministra Finansów, pod warunkiem, że przedstawione we wniosku okoliczności wskazują, że nie ma podstaw do zastosowania art. 119a Ordynacji podatkowej. Wniosek o wydanie opinii zabezpieczającej podlegać będzie opłacie w wysokości 20 000,00 zł.

Równocześnie w kwestii interpretacji indywidualnych, Organ je wydający (od 1 lipca 2016 r., zamiast Ministra Finansów, w którego imieniu działają dyrektorzy izb skarbowych, interpretacje będzie wydawał Dyrektor Biura Krajowej Informacji Podatkowej) będzie mógł odmówić wydania interpretacji w zakresie tych elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, które stanowić będą unikanie opodatkowania. W trakcie załatwiania wniosku o interpretację indywidualną, w przypadku wątpliwości czy zdarzenie przyszłe lub stan faktyczny stanowią unikanie opodatkowania organ wydający interpretację będzie uprawniony do zwrócenia się o opinię do Ministra Finansów.

RADA DO SPRAW PRZECIWDZIAŁANIA UNIKANIU OPODATKOWANIA

Projekt ustawy przewiduje utworzenie Rady do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania (dalej: „Rada”) będącej niezależnym organem opiniodawczym w zakresie zasadności zastosowania art. 119a Ordynacji podatkowej w indywidualnych sprawach. Rada będzie powoływana przez Ministra Finansów na czteroletnią kadencję.

W trakcie postępowania podatkowego wszczętego w związku z unikaniem opodatkowania Minister Finansów może zasięgnąć opinii Rady co do zasadności zastosowania art. 119a Ordynacji podatkowej. Opinie Rady mają być wydawane w formie pisemnej wraz z uzasadnieniem bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania akt sprawy. Jeżeli Minister Finansów nie zwróci się z wnioskiem o wydanie opinii w trakcie postępowania, stronie postępowania przysługuje wniosek o jej wydanie zgłoszony w odwołaniu od decyzji.

Opinia Rady w sprawie zasadności zastosowania art. 119a Ordynacji podatkowej nie stanowi opinii zabezpieczającej, o której mowa w art. 119w Ordynacji podatkowej. Nie jest również wiążąca dla Ministra Finansów, który jednak w wydanej decyzji jest zobowiązany ustosunkować się do niej.

PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I WEJŚCIE W ŻYCIE

Zgodnie z Projektem ustawa ma wejść w życie po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia. Przepisy dotyczące klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania będą miały zastosowanie wyłącznie do czynności dokonanych po wejściu w życie planowanych zmian. Przy czym rozstrzygający będzie konkretny moment dokonania czynności. Bez znaczenia będzie, czy czynność stanowiąca unikanie opodatkowania została poprzedzona innymi czynnościami, które miały miejsce przed wejściem w życie klauzuli. Zgodnie z uzasadnieniem
do ustawy podatnik będzie zobowiązany do zaprzestania kontynuowania unikania opodatkowania w związku z wykorzystywaniem wykreowanych przed wejściem w życie omawianych przepisów „sztucznych mechanizmów działania”.

Podsumowując, unikanie opodatkowania stanowi zagrożenie dla równowagi budżetowej i stabilności finansów publicznych, jest również naruszeniem konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania. Celem wprowadzanej klauzuli jest uporządkowanie systemu prawa podatkowego, wyznaczenie granic dopuszczalnej optymalizacji i wzmocnienie niezależności prawa podatkowego nad prawem cywilnym. Jednocześnie klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania zaproponowana w Projekcie składa się z pojęć nieprecyzyjnych, których interpretacja może prowadzić do niedozwolonego prawotwórstwa ze strony organów podatkowych. Wydaje się, że szczególnie na początku funkcjonowania klauzuli w obecnym kształcie będzie ona wywoływać spory podatników z organami podatkowymi.

Rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika


money-1239410_1024

Rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika
 oraz koniec z korektą kosztów z tytułu niezapłaconych faktur
Dnia 5 sierpnia 2015 roku Prezydent Bronisław Komorowski podpisał ustawę o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, której był pomysłodawcą. Ustawa ta wprowadza przede wszystkim dwie istotne zmiany – powołuje do życia zasadę in dubio pro tributario (rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika), a także uchyla uciążliwy obowiązek korekty kosztów z tytułu nieuregulowanych zobowiązań. W poniższym Tax Alercie pokrótce przedstawimy Państwu zakres oraz najważniejsze skutki wprowadzonej nowelizacji.

In dubio pro tributario

Ordynacja podatkowa zostanie rozszerzona o art. 2a, w którym wskazano, iż niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika.
Zgodnie ze wskazaną zasadą, jeżeli w procesie dokonywania wykładni przepisów prawa pojawią się pewne wątpliwości, powstałe niejasności organ podatkowy lub sąd administracyjny powinien rozstrzygnąć na korzyść podatnika. Zamieszczenie reguły interpretacyjnej in dubio pro tributario ma doprowadzić do wzmocnienia ochrony praw podatnika i obrotu gospodarczego. Niewątpliwie należy uznać to za krok w dobrym kierunku. Uzasadnione zastrzeżenia budzi jednak sama treść przepisu wprowadzającego omawianą regułę interpretacyjną. Przede wszystkim dlatego, że została ona sformułowana poprzez użycie zwrotów nieostrych, niejasnych i niejednoznacznych. A to właśnie wieloznaczność zwrotów, którymi posługuje się ustawodawca stanowiąc regulacje podatkowe, jest źródłem wątpliwości interpretacyjnych i problemów podatników.
Niestety brak jest definicji sformułowania korzyść podatnika. Ponadto nie do końca wiadomo jak należy rozumieć zwrot: niedające się usunąć wątpliwości. Rodzi to ryzyko, iż organy podatkowe w sposób arbitralny będą przesądzać, że interpretowany przepis nie rodzi wątpliwości interpretacyjnych albo uznawać, że niejasności mogą zostać usunięte. Tym samym wprowadzona zasada może stanowić martwy przepis, który nie będzie stosowany.
Należy także zwrócić uwagę, że treść przepisu, który wprowadza zasadę in dubio pro tributario odnosi się wyłączenie do podatnika, nie obejmuje natomiast płatników i inkasentów. Ponadto omawiana zasada została ograniczona jedynie do treści przepisów prawa podatkowego, całkowicie pomijając wątpliwości, które mogą wystąpić podczas ustalania stanu faktycznego w danej sprawie. Część ekspertów uważa również, iż wprowadzenie tej zasady jest niezgodne z konstytucją, ponieważ przedkłada dobro jednostki nad dobrem publicznym.

Korekta kosztów

Drugą istotną zmianą jest uchylenie obowiązku korekty kosztów uzyskania przychodu będącego pochodną nieuregulowania zobowiązań w terminie. Regulacja wskazująca na istnienie przedmiotowego obowiązku usunięta zostanie zarówno z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jak i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Celem wprowadzonych od 1 stycznia 2013 roku przepisów w zakresie korekty kosztów było zmniejszenie występujących na rynku zatorów płatniczych. Miało to stanowić pomoc dla najmniejszych i najsłabszych podmiotów gospodarczych, zniechęcając nabywców do naruszania ustanowionych wcześniej terminów zapłaty, czy narzucania długich okresów płatności. Z uwagi jednak na nieprecyzyjne sformułowanie tych przepisów oraz ich wadliwą konstrukcję, nie tylko nie wpłynęło to pozytywnie na rynek, ale także obowiązek dokonywania korekty kosztów okazał się dla przedsiębiorców niebywale uciążliwy.
Z dniem 1 stycznia 2016 roku przestaną obowiązywać te regulacje. Ustawa przewiduje jednak przepisy przejściowe. Ci podatnicy, którzy do końca 2015 roku skorygują koszty podatkowe lub zwiększą przychody w związku z niezapłaconymi przez nich fakturami, nie utracą prawa do zwiększenia kosztów uzyskania przychodów po uregulowaniu zaległych zobowiązań.
Podsumowując, uchwalone zmiany powinny pozytywnie wpłynąć na sytuację podatników. Co prawda ciężko jest przewidzieć, w jaki sposób organy podatkowe będą interpretować zasadę in dubio pro tributario, która została określona mało precyzyjnie i dość lakonicznie, to jednak będzie ona stanowić dodatkowy argument w przypadku wystąpienia sporu na linii podatnik – organ podatkowy. Na obowiązek korekty kosztów podatnicy narzekali tak naprawdę od momentu, kiedy przepisy te weszły w życie, a więc ich zniesienie niewątpliwie ucieszy każdego przedsiębiorcę.

Zespół RSM Poland KZWS

Chcesz odliczyć VAT od paliwa?

98513_4411_toyPrzypominamy, że od 1 lipca 2015 r. (środa) nie będzie już obowiązywał przepis dotyczący całkowitego zakazu odliczenia VAT od paliwa wykorzystywanego po części do działalności gospodarczej i po części do celów prywatnych. Od tego momentu wydatki na paliwo będą traktowane tak jak pozostałe wydatki związane z użytkowaniem takich samochodów i rozliczane na zasadach ogólnych. Przysługiwać będzie zatem możliwość odliczenia od nich VAT w wysokości 50% (zgodnie z art. 86a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, Dz.U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 – t.j. ze zm.).

Zakaz dotychczasowego odliczenia VAT od paliwa wynika z treści art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lutego 2014 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r., poz. 312). Zgodnie z nim obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika do dnia 30 czerwca 2015 r. paliw silnikowych, oleju napędowego oraz gazu, wykorzystywanych do napędu samochodów osobowych oraz niektórych innych pojazdów samochodowych, wykorzystywanych przez podatnika do celów mieszanych. W konsekwencji, dopiero po tej dacie, uprawnienie do częściowego odliczenia VAT od zakupu paliwa będzie przysługiwać. Należy jednak zwrócić uwagę, że możliwości odliczenia VAT nie będzie w sytuacji, kiedy zakup paliwa będzie miał miejsce w dniu 30 czerwca (lub wcześniej), a więc jeszcze w trakcie obowiązywania starych przepisów, a faktura zostanie wystawiona 1 lipca (albo później). Jest to spowodowane tym, że zasadniczo należy odnosić się do przepisów obowiązujących na moment powstania obowiązku podatkowego u sprzedawcy paliwa. W przypadku paliw datą powstania obowiązku podatkowego jest dzień dostawy lub ostatni dzień okresu rozliczeniowego w którym dostawy te są rozliczane. Moment wystawienia faktury nie ma zatem znaczenia dla ustalenia prawa do odliczenia, otrzymanie faktury ma jedynie znaczenie dla momentu zrealizowania prawa do odliczenia. Powyższe oznacza, że nabycie paliwa w dniu 30 czerwca i otrzymanie faktury w dniu 1 lipca nie będzie jeszcze uprawniało do odliczenia części podatku naliczonego wykazanego na przedmiotowej fakturze. Dlatego też, jeśli istnieć będzie taka możliwość, większe zakupy zalecamy dopiero w nowym miesiącu. Podobne stanowisko zajęło również Ministerstwo Finansów w komunikacie z 16 czerwca 2015 roku.

Zespół RSM Poland KZWS

Transakcje z podmiotami powiązanymi na celowniku administracji podatkowej

299047_2657_1200Tematyka cen transferowych, którą organy podatkowe dotychczas traktowały dość pobieżnie, w ostatnich latach stała się przedmiotem ich szczególnego zainteresowania. Warto o tym pamiętać, szczególnie jeśli ilość i wartość transakcji dokonywanych ze spółkami z grupy kapitałowej jest znacząca. Zachęcamy do lektury poniższej publikacji, wskazującej na nowe zagrożenia w tym obszarze i nadchodzącą ofensywę organów podatkowych.

Mimo zwiększającej się liczby i skuteczności kontroli w zakresie cen transferowych (o czym w szczegółach w dalszej części), wciąż spora grupa podatników wyraża przekonanie, iż dokumentacja cen transferowych jest tylko zbędną formalnością. Wielu przedsiębiorców nie przygotowuje jej na bieżąco uważając, że kontrola podatkowa na pewno ich ominie, a nawet jeśli zostaną poddani kontroli i wezwani do przedłożenia stosownej dokumentacji podatkowej, to w ciągu 7 dni uda im się ją bez problemu przygotować. Praktyka pokazuje, że niestety nic bardziej mylnego.

Merytoryczne wsparcie także dla pracowników organów skarbowych

Wskazane powyżej podejście jest niezwykle ryzykowne, biorąc pod uwagę aktualne zainteresowanie administracji podatkowej tematem cen transferowych. W Ministerstwie Finansów od dłuższego czasu pracuje zespół specjalistów zajmujących się tą dziedziną. Co więcej w kwietniu 2014 roku powołana została nowa komórka – Zespół Zadaniowy do spraw Kontroli Podmiotów Powiązanych (dalej: Zespół), która ma zajmować się tylko i wyłącznie zapewnieniem skutecznego i sprawnego współdziałania organów podatkowych oraz organów kontroli skarbowej w zakresie kontroli podmiotów powiązanych, a także wymianą informacji pomiędzy tymi organami a Ministerstwem Finansów. Zespół ten nie będzie przeprowadzać żadnych kontroli. Będzie natomiast pełnił funkcje doradcze oraz merytorycznie wspierał urzędników weryfikujących transakcje pomiędzy podmiotami powiązanymi. Do zadań tej komórki należy w szczególności opracowanie zasad analizy i oceny ryzyka nieprawidłowości w zakresie cen transferowych, określenie najistotniejszych obszarów wymagających kontroli, gromadzenie oraz wymiana doświadczeń pomiędzy poszczególnymi jednostkami, a także szkolenie i wzmacnianie zasobów kadrowych. Zespół tworzony jest przez pracowników Ministerstwa Finansów oraz dyrektorów i przedstawicieli Izby Skarbowej oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w Warszawie i Łodzi.

Co dwie głowy to nie jedna

Dodatkowo w celu zwiększenia efektywności działań kontrolnych we wrześniu 2014 roku w strukturze UKS w Warszawie utworzono Centrum Kompetencyjne w zakresie cen transferowych oraz optymalizacji podatkowej, którego zadaniem ma być przede wszystkim analizowanie i monitorowanie wskazanych obszarów oraz pomoc merytoryczna i koordynacja kontroli. Planowane jest także utworzenie Centrum Kompetencji ds. Cen Transferowych w Izbie Skarbowej w Łodzi. Obecnie podmiot ten opracowuje Ramową instrukcję działania w sprawach cen transferowych, która ma ujednolicić działania wszystkich organów podatkowych w tym zakresie. Instrukcja ta ma określać, jakiego rodzaju informacje niezbędne są do analizy i typowania podmiotów do kontroli podatkowej w zakresie cen transferowych, a także jak powinna wyglądać kontrola podatkowa oraz postępowanie podatkowe prowadzone w tym obszarze. Będzie to swego rodzaju przewodnik dla wszystkich urzędników kontrolujących podmioty powiązane.

Statystyki nie kłamią

Można już zauważyć pierwsze rezultaty prac nowo utworzonych komórek operacyjnych. Porównując dane dotyczące ilości kontroli, które zakończyły się oszacowaniem dochodu w pierwszej połowie 2014 roku, z tymi dotyczącymi całego 2013 roku, okazuje się, iż znacząco wzrosła skuteczność typowania podmiotów powiązanych – aż 89% ze wszystkich przeprowadzonych przez urzędy skarbowe kontroli zakończyło się ujawnieniem nieprawidłowości w zakresie cen transferowych. W 2013 roku udział ten wynosił niespełna 53%. Dzięki profesjonalnemu doradztwu oraz wymianie informacji, organy skarbowe coraz trafniej wybierają podatników oraz transakcje, które niosą za sobą ryzyko nieprawidłowości w zakresie cen transferowych. Tabela poniżej wskazuje kwoty, które w 2013 roku i pierwszej połowie 2014 roku zostały przez organy skarbowe doszacowane skontrolowanym podatnikom.

TaxAlert_2013-03

Źródło: Dane udostępnione przez Departament Kontroli Skarbowej.

Chociaż urzędy kontroli skarbowej zajmowały się znacznie mniejszą ilością postępowań w tym zakresie, to dotyczyły one bardziej znaczących transakcji, co odzwierciedla średnia wielkość doszacowanego dochodu wyrażona w mln PLN.

Skuteczniejsze narzędzia kontrolne

W wyniku przeprowadzonych przez Zespół analiz okazało się, iż dotychczas organy podatkowe i organy kontroli skarbowej posiadały niewystarczające dane do przeprowadzenia pełnej analizy podatników pod kątem typowania ich do kontroli w zakresie cen transferowych, czy też pełnego zidentyfikowania ryzyk. Co prawda Ministerstwo Finansów posiadało dostęp do bazy danych Amadeus (baza danych zawierająca analizy finansowe, raporty, dane teleadresowe i informacje dotyczące spółek z całej Europy), to jednak możliwość korzystania z zawartych tam informacji przez urzędników spoza Warszawy była dość utrudniona. W związku z tym resort zaplanował zakup dostępu do tej bazy również dla dwóch centrów kompetencyjnych – Urzędu Kontroli Skarbowej w Warszawie oraz Izby Skarbowej w Łodzi, dla sześciu wyspecjalizowanych urzędów skarbowych oraz Centrum Analiz i Planowania Administracji Podatkowej we Wrocławiu. Dzięki temu większa ilość urzędników będzie miała dostęp do informacji niezbędnych do przeprowadzenia wyczerpującej analizy porównywalności i zweryfikowania rynkowego poziomu cen stosowanych przez kontrolowanych podatników w transakcjach z podmiotami powiązanymi.

Warto sporządzać dokumentację podatkową na bieżąco

Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła pod koniec 2014 roku kontrolę w Ministerstwie Finansów m.in. pod kątem skutecznego wykrywania nieprawidłowości w zakresie cen transferowych przez organy skarbowe. We wnioskach NIK podkreślił, iż konieczne jest jeszcze większe przygotowanie organów podatkowych oraz organów kontroli skarbowej do monitorowania i weryfikacji rozliczeń podatku dochodowego oraz cen stosowanych przez podmioty powiązane. Widać zatem, iż wzrasta świadomość administracji państwowej o skali ryzyka jakie dla budżetu państwa mogą nieść nieprawidłowo ustalone poziomy cen transferowych. Z kolei wyodrębnienie nowych jednostek mających zapewnić merytoryczne wsparcie dla kontrolujących, z całą pewnością przyniesie dalsze zwiększenie ilości oraz szczegółowości kontroli. Przeszkoleni kontrolujący będą bowiem wiedzieć, w jaki sposób weryfikować przedstawione im dokumentacje podatkowe oraz gdzie szukać nieprawidłowości. Tym samym zwiększeniu ulegnie presja na przygotowanie dobrej jakościowo dokumentacji, a nie tylko kilkustronicowej broszurki informacyjnej, zawierającej jedynie wymagane ustawowo elementy.

W przypadku gdy dokonują Państwo wielu różnorodnych transakcji z podmiotami powiązanymi, przygotowanie odpowiedniej, tj. profesjonalnej i wyczerpującej dokumentacji w ciągu 7 dni, jest praktycznie niewykonalne. Będą musieli iść Państwo wówczas na kompromisy, które z całą pewnością odbiją się na stopniu zapewnionej przez taką dokumentację ochrony, lub nie zdążą Państwo jej przekazać kontrolującym w ustawowym terminie. W takim wypadku, jeśli kontrolujący uznaliby którąś ze stosowanych cen transferowych za nierynkową, doszacowany dochód może zostać opodatkowany sankcyjną stawką 50%. Wszystkie powyżej opisane czynniki wskazują, iż kontrolujący będą coraz wnikliwiej analizować przedkładane im dokumenty, dlatego też sporządzanie dokumentacji podatkowej nie powinno odbywać się w pośpiechu, w sposób chaotyczny i doraźny. Rola wyczerpująco przygotowanej dokumentacji podatkowej wzrasta, zaś biorąc pod uwagę jej znaczenie dla ograniczenia ryzyka związanego z cenami transferowymi, kryterium jakościowe powinno być w tym przypadku kluczowe. Jeśli mają Państwo jakiekolwiek pytania lub wątpliwości, zachęcamy do kontaktu.

Zespół RSM Poland KZWS

Obowiązek przesyłania deklaracji przez Internet

1177309_46646262_1200_2Już od 1 stycznia 2015 roku większość deklaracji płatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych oraz prawnych będą zobligowani dostarczać w formie elektronicznej. Przygotowana została kolejna już ustawa zmieniająca regulacje w zakresie podatków dochodowych. Zmiana ma na celu przede wszystkim usprawnić i przyspieszyć funkcjonowanie urzędów skarbowych, a także ułatwić życie podatnikom. Nowelizacja jest konieczna, aby Ministerstwo Finansów mogło wprowadzić od dawna zapowiadany system wstępnego wypełniania przez administrację podatkową zeznań rocznych, tzw. Pre – Filled tax Return (PFR). W poniższym Tax Alercie chcielibyśmy przybliżyć Państwu tę tematykę oraz pokrótce wskazać, kogo tak naprawdę dotkną zmiany, które wejdą w życie od nowego roku.

Aktualnie obowiązujące przepisy, zgodnie z art. 3a Ordynacji podatkowej, dają możliwość składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W rzeczywistości tylko niewielki odsetek podmiotów korzystał z tego prawa. Powszechnie deklaracje wypełniane są przy pomocy komputera, a następnie drukowane i w sposób tradycyjny wysyłane pocztą.

Nowe przepisy mają zmienić tę praktykę. Od stycznia 2015 roku każdy płatnik, mający obowiązek sporządzenia informacji lub rocznego obliczenia podatku dla więcej niż pięciu podatników, będzie zobowiązany do wysłania formularzy bądź deklaracji podatkowych do urzędu skarbowego wyłącznie przez Internet. Dotyczyć to będzie uzyskanych dochodów (lub poniesionych strat) już od początku 2014 roku. Tym samym deklaracje i informacje za 2014 rok muszą być złożone w formie elektronicznej! Podatnicy, którzy mają rok podatkowy inny niż kalendarzowy, zobowiązani będą do stosowania formy elektronicznej dla formularzy dotyczących dochodów uzyskanych (poniesionych strat) od pierwszego dnia roku podatkowego rozpoczynającego się po dniu 31 grudnia 2013 roku.

Nowelizacja dotyczyć będzie tych podmiotów, które są zobowiązane do przygotowywania:

– rocznej deklaracji o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT 4-R);
– rocznej deklaracji o zryczałtowanym podatku dochodowym (PIT 8-AR);
– informacji m.in. o przychodach z innych źródeł (PIT-8C);
– informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-11);
– rocznego obliczenia podatku za pracownika (PIT-40);
– informacji o przychodach (dochodach) osiąganych przez podmioty nie posiadające w Polsce miejsca zamieszkania (IFT-1/IFT-1R) lub siedziby prowadzonej działalności (IFT-2/IFT-2R);
– zeznania o wysokości osiągniętego przez podatników podatku dochodowego od osób prawnych dochodu (CIT-8);
– zeznaniapodatkowejgrupykapitałowej(CIT-8AiCIT-8B).

Należy wspomnieć, że z obowiązku tego zwolniono jedynie wąską grupę podmiotów, które zobowiązane będą do przesłania wskazanych powyżej deklaracji, zeznań i informacji dla nie więcej niż pięciu podatników. Tym samym mali przedsiębiorcy będą mogli nadal przesyłać tego rodzaju formularze podatkowe w formie papierowej, pod warunkiem, iż nie powierzą tego zadania przedsiębiorcy, który prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg podatkowych.

Jeżeli te dwa warunki zostaną spełnione, nic nie stoi na przeszkodzie, aby forma papierowa została zachowana. Należy jednak pamiętać, iż w takim przypadku ustawodawca wprowadził kolejną zmianę, która dotyczy dokumentów przesyłanych przez płatników podatku dochodowego od osób fizycznych – termin na sporządzanie i przekazanie urzędowi skarbowemu informacji, deklaracji oraz rocznego obliczenia podatku upływa dla formy papierowej wraz z końcem stycznia roku następującego po roku podatkowym. W przypadku formy elektronicznej termin pozostanie niezmieniony – płatnik na wypełnienie obowiązków będzie miał czas do końca lutego. Natomiast terminy na złożenie zeznań i informacji właściwych dla podatników podatku dochodowego od osób prawnych (m.in. CIT-8 i IFT-2) zarówno w formie elektronicznej, jak i pisemnej pozostaną niezmienione.

Projekt zmian w ustawach podatkowych początkowo spotkał się z dość ciepłym przyjęciem. Najwięcej kontrowersji wywołała jednak data wejścia w życie nowych przepisów, która szczególnie dla podmiotów zobowiązanych do składania dużej liczby deklaracji oznacza konieczność szybkiego wprowadzenia w życie nowych rozwiązań informatycznych, potrzebnych do wywiązywania się z dodatkowych obowiązków. Ministerstwo Finansów także zauważyło ten problem i w celu skutecznego wdrożenia nowych pomysłów już teraz uruchomiło do testów Uniwersalną Bramkę Dokumentów, służącą do przesyłania informacji PIT-11, PIT-8C, PIT-R oraz deklaracji PIT-40. Zdaniem resortu pozwoli ona na przesłanie w czasie jednej transmisji nawet 20 tys. dokumentów, co zostanie potwierdzone tylko jednym Urzędowym Poświadczeniem Odbioru. Oczywiście do wykorzystania tej funkcji niezbędne są zmiany w stosowanych systemach księgowych, co wiąże się z czasem, ale również wydatkami. Z kolei składanie korekt i pojedynczych deklaracji będzie możliwe za pomocą bramki e-Deklaracje.

Szereg wskazanych powyżej nowych rozwiązań technicznych wynika z realizacji przez resort finansów zakrojonego na szeroką skalę projektu e-Podatki, którego pierwszym etapem było uruchomienie działającego już Portalu Podatkowego (www.portalpodatkowy.mf.gov.pl). Docelowo pod tym adresem będą znajdować się wszelkie informacje przydatne podatnikom (np. zmiany w przepisach podatkowych i ich wykładnia), ale przede wszystkim po zalogowaniu się na tej stronie podatnicy będą mogli bezpośrednio kontaktować się z organami podatkowymi. Rejestracja na portalu ma zagwarantować m.in. dostęp do własnych danych podatkowych, przesyłanie z konta deklaracji, które będą już wstępnie wypełnione (Pre – Filled tax Return), czy też możliwość elektronicznego odbierania i składania pism z i do organów podatkowych oraz przeglądania złożonych deklaracji lub statusu prowadzonych spraw. Zgodnie z prognozami Ministerstwa Finansów już w marcu – kwietniu 2015 roku utworzone zostaną pierwsze konta podatników na Portalu Podatkowym, za pomocą którego będzie można złożyć zeznanie podatkowe za rok 2014. W pierwszej kolejności będzie dotyczyć to jedynie PIT-37, a dopiero od 2016 roku planowane jest rozszerzenie tej możliwości także na PIT-36 oraz PIT-38.
Podsumowując, nałożenie m.in. na płatników obowiązku przesyłania informacji, deklaracji i zeznań podatkowych drogą elektroniczną, jest konieczne w celu wdrożenia nowego systemu teleinformatycznego administracji podatkowej. W chwili obecnej ustawa została już uchwalona przez Sejm oraz Senat i czeka jedynie na podpis Prezydenta. Tym samym zachęcamy do analizy Państwa sytuacji w oparciu o nowe przepisy, ponieważ przedmiotowe zmiany niewątpliwie dotkną bardzo dużego grona przedsiębiorców.

Zespół RSM Poland KZWS

Trwała zabudowa – Interpretacja Ministra Finansów

902606_56156368_2INTERPRETACJA OGÓLNA Nr PT10/033/5/133/WLI/14/RD 30577 MINISTRA FINANSÓW
z dnia 31 marca 2014 r.
w sprawie opodatkowania właściwą stawką podatku od towarów i usług świadczenia polegającego na wykonaniu trwałej zabudowy meblowej w obiektach budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym

Warszawa, dnia 7 kwietnia 2014 r. Poz. 13

W związku z podjętą w dniu 24 czerwca 2013 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów uchwałą sygn. akt I FPS 2/13 dotyczącą sposobu opodatkowania podatkiem od towarów i usług świadczenia polegającego na wykonaniu trwałej zabudowy meblowej z uprzednio nabytych komponentów, w obiektach budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym w kontekście uregulowań ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o VAT”, w zakresie opodatkowania właściwą stawką VAT – działając na podstawie art. 14a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.), wyjaśniam, co następuje.

Na wykonanie trwałej zabudowy meblowej składa się szereg czynności począwszy od jej zaprojektowania aż po jej montaż w obiekcie budowlanym lub jego części (lokalu). Czynności te na potrzeby podatku od towarów i usług traktuje się jako świadczenie kompleksowe (złożone), którego wysokość opodatkowania VAT należy ustalić na podstawie elementu dominującego w tym świadczeniu.

W okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2016 r. stawka podstawowa podatku od towarów i usług, o której mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o VAT, wynosi 23%, natomiast stawka obniżona, o której mowa w art. 41 ust. 2 tej ustawy, wynosi 8% (art. 146a pkt 1 i 2 ustawy o VAT).

W stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2011 r. jedynym przepisem, który może dawać podstawę do zastosowania preferencyjnej stawki podatku od towarów i usług do czynności polegających na wykonaniu trwałej zabudowy meblowej z uprzednio nabytych komponentów, wykonywanych w obiektach budowlanych zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym jest art. 41 ust. 12 ustawy o VAT. Przepis ten stanowi, że stawkę podatku, o której mowa w art. 41 ust. 2, stosuje się do dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym.

W celu ustalenia prawidłowej stawki podatku od towarów i usług do czynności polegających na wykonaniu trwałej zabudowy meblowej należy przede wszystkim zbadać czy czynności te można zakwalifikować jako usługę modernizacji obiektu budowlanego lub jego części (lokalu) objętego społecznym programem mieszkaniowym czy też w istocie czynności te sprowadzają się do dokonania dostawy towaru w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. W zależności od dokonanej kwalifikacji zastosowanie będzie miała preferencyjna lub podstawowa stawka podatku od towarów i usług (art. 41 ust. 1 i 2 ustawy o VAT).

W przypadku świadczeń kompleksowych (złożonych), jeżeli elementem dominującym w ramach danej transakcji będzie wydanie towaru w celu przeniesienia prawa do rozporządzania nim jak właściciel, zaś pozostałe czynności będą miały charakter pomocniczy lub uboczny wówczas transakcja taka powinna, co do zasady, być traktowana jako dostawa towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o VAT.

W przypadku jednak, gdy istotą transakcji będą inne (niż dostawa towaru) czynności to, mimo że w ramach takiej transakcji może także wystąpić wydanie towaru, powinna być ona traktowana jako świadczenie usług.

Zgodnie z ww. uchwałą, jeżeli montaż komponentów meblowych w celu wykonania trwałej zabudowy meblowej następuje z wykorzystaniem w sposób istotny elementów obiektu budowlanego/lokalu, który przez konstrukcyjne połączenie tych komponentów i elementów obiektu budowlanego/lokalu stworzy trwałą zabudowę spełniającą jako całość określoną funkcję użytkową, czynność taka będzie stanowić usługę modernizacji, o której mowa w art. 41 ust. 12 ustawy o VAT, opodatkowaną stawką VAT w wysokości 8%.

Aby wykonane na wymiar do konkretnego budynku lub lokalu i trwale powiązane z jego elementami komponenty meblowe stanowiły trwałą zabudowę meblową nie mogą one (na potrzeby uznania ich za „modernizację” w VAT) funkcjonować w obrocie tak, jak to ma miejsce w przypadku mebli „wolnostojących”. Obniżona stawka podatku nie może zatem znaleźć zastosowania w sytuacji gdy wykonana, nawet według indywidualnego projektu, zabudowa meblowa jest przytwierdzana do ściany lub podłogi jedynie w sposób, który może być również stosowany przy montażu mebli „wolnostojących” (np. „zakotwiczenie” za pomocą kołków lub listew montażowych), co skutkuje możliwością demontażu tej zabudowy bez uszkodzenia samej zabudowy, jak i konstrukcji budynku/lokalu (elementy mogą być bez uszkodzenia tego budynku/lokalu przeniesione, przy czym za uszkodzenie nie można uznać pozostawienia w ścianie lub podłodze np. otworów montażowych). Dla całościowej oceny charakteru świadczenia nie ma natomiast znaczenia, czy elementy np. korpusów mebli są ze sobą zespolone i ewentualnie jak silne jest to zespolenie, gdyż istotne dla uznania za „modernizację” jest dopiero odpowiednio trwałe połączenie tych mebli z elementami obiektu budowlanego/lokalu.

Określając zatem, czy do zabudowy meblowej montowanej w budynku/lokalu może mieć zastosowanie obniżona stawka podatku od towarów i usług należy przede wszystkim badać stopień konstrukcyjnego połączenia komponentów meblowych i elementów obiektu budowlanego/lokalu. Nie chodzi tutaj o badanie powiązania elementów zabudowy meblowej z konstrukcyjnymi w rozumieniu techniki budowlanej elementami obiektu budowlanego/lokalu, lecz o tak silne połączenie konstrukcyjne komponentów meblowych i elementów obiektu budowlanego/lokalu, że powstaje trwała zabudowa spełniająca jako całość określoną funkcję użytkową. Przykładem takiej trwałej zabudowy meblowej może być zabudowa kuchenna wykonana z cegły klinkierowej zespolona zaprawą murarską ze ścianą i podłogą lokalu, gdzie demontaż powodowałby uszkodzenie samej zabudowy, jak i pomieszczenia, w którym została ona zamontowana. Innym przykładem trwałej zabudowy meblowej stanowiącej modernizację budynku/lokalu jest takie zespolenie wykonanych na wymiar do konkretnego budynku/lokalu mebli z elementami tego budynku/lokalu, które wykorzystuje dodatkowe materiały budowlane takie jak cegły czy płyty kartonowo – gipsowe, gdzie demontaż zabudowy powodowałby zarówno uszkodzenie pomieszczenia i komponentów meblowych, jak i trwałe uszkodzenie tych dodatkowych materiałów budowlanych, bez których to materiałów nie istniałaby możliwość wykorzystania tej zabudowy meblowej w innym miejscu.

Mając na uwadze powyższe, a w szczególności bogactwo możliwych gospodarczo sytuacji w omawianym zakresie należy wskazać, że rozstrzygnięcie podejmowane co do wysokości opodatkowania trwałej zabudowy meblowej w świetle przepisów ustawy o VAT wymaga każdorazowo szczegółowej i obiektywnej analizy stanu faktycznego konkretnej sprawy.

Minister Finansów: z up. J. Cichoń

Spór o pełne odliczenie VAT od samochodów

1409032_90884196_blue_2134px

Na przestrzeni ostatnich miesięcy temat pełnego odliczenia podatku VAT od samochodów z tzw. kratką zdominował media i stał się m.in. argumentem, którym posługują się dealerzy samochodów próbując nakłonić konsumentów do zakupu aut z homologacją ciężarową. W poniższym Tax Alercie chcielibyśmy pokrótce przedstawić Państwu powody, dla których tematyka pełnego odliczenia podatku VAT od samochodów osobowych budzi tyle kontrowersji, zarówno po stronie organów podatkowych, jak i z perspektywy zwykłego podatnika.

Kiedy powstał problem

Zgodnie z ustawą o VAT obowiązującą przed wejściem Polski do Unii Europejskiej możliwość pełnego odliczenia podatku od nabywanych samochodów osobowych istniała tylko w przypadku, gdy dopuszczalna ładowność tych samochodów przekraczała 500 kg. Po wejściu Polski do UE w ustawie o VAT z 2004 roku możliwość pełnego obliczenia zależała już jednak od tzw. „wzoru Lisaka”. Posługując się tym algorytmem można było określić dopuszczalną ładowność pojazdu w oparciu o liczbę miejsc siedzących w samochodzie. W ten sposób katalog pojazdów, które przed wejściem do UE kwalifikowały się do kategorii pojazdów ciężarowych, został znacznie zawężony, a tym samym możliwość pełnego odliczenia podatku VAT została ograniczona. Europejski Trybunał Sprawiedliwości (obecnie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) w wyroku z dnia 22 grudnia 2008 roku w sprawie Magoora (C-414/07) orzekł, iż wprowadzone przez Polskę ograniczenia w odliczeniu podatku VAT po wejściu Polski do UE były niezgodne z obowiązującą w tym zakresie dyrektywą unijną. W konsekwencji tego wyroku wadliwe przepisy zostały uchylone. Uwzględniając jedną z zasad unijnego systemu prawnego klauzulą stałości (stand still) należało przywrócić korzystne dla podatników przepisy obowiązujące przed wejściem Polski do UE.
Polska nie daje za wygraną
W obliczu niekorzystnego rozstrzygnięcia TSUE Ministerstwo Finansów podjęło działania, które tym razem miały umożliwić Polsce zgodne z prawem unijnym wprowadzenie przepisów umożliwiających ograniczenie podatnikom prawa do pełnego odliczenia podatku VAT od nabycia samochodów. Resort złożył tzw. wniosek derogacyjny, na podstawie którego Komisja Europejska (KE) uprawniona jest do wydania decyzji pozwalającej danemu państwo członkowskiemu na wprowadzenie krajowych regulacji, które stanowią odstępstwo od powszechnie obowiązujących przepisów unijnych. Tym sposobem Polska uzyskała zgodę na wprowadzenie wnioskowanych ograniczeń z okresem obowiązywania do końca 2013 roku. Tym samym przy zakupie pojazdów innych niż pojazdy osobowe o dopuszczalnej ładowności 500 kg i masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony można odliczyć jedynie 60% podatku VAT, ale nie więcej niż 6 000 PLN.
Z kolei od paliwa nie można było w ogóle odliczyć podatku VAT. KE wskazała także katalog pojazdów, do których
ograniczenie te nie będzie mieć nigdy zastosowania. Były to m.in:

  • pojazdy zakupione w celu odsprzedaży,
  • wynajmu lub leasingu;
  • pojazdy, które zgodnie z kryteriami ustanowionymi w przepisach podatkowych uważa się za pojazdy przeznaczone głównie do przewozu towarów;
  • pojazdy przeznaczone do wykonywania specjalnych funkcji;
  • pojazdy, które konstrukcyjnie przeznaczone są do przewozu co najmniej 10 osób łącznie z kierowcą.
Wniosek o derogację po raz kolejny

Biorąc pod uwagę kończący się z upływem 2013 roku okres derogacji Ministerstwo Finansów opracowało nowy wniosek o ponowne ograniczenie możliwości całkowitego odliczenia podatku VAT. Tym razem kluczowego znaczenia nabrał sposób eksploatacji tych pojazdów. Zgodnie z założeniami Ministerstwa tylko w przypadku, kiedy podatnik wykorzystuje samochód wyłącznie do działalności gospodarczej, ma prawo do całkowitego odliczenia podatku VAT od wydatków na jego nabycie oraz eksploatację (np. naprawa i konserwacja, części zamienne). Jeśli natomiast pojazdy te służą także do celów prywatnych, Polska wnioskowała o ograniczenie prawa do odliczenia do wysokości 50% kwoty podatku naliczonego, nie więcej jednak niż 8 tys. zł. Pomysł wprowadzenia maksymalnej kwoty odliczenia podatku nie został zaakceptowany przez KE i Polska zmuszona była do rezygnacji z tego limitu. Wniesienie przez Ministerstwo Finansów poprawek wpłynęło bezpośrednio na wydłużenie czasu oczekiwania przez Polskę na decyzję KE, która została wydana dopiero 17 grudnia 2013 roku. W efekcie tych działań po raz kolejny KE pozwoliła Polsce na wprowadzenie ograniczenia w prawie do odliczenia podatku naliczonego. W konsekwencji podatnicy będą mieli prawo do odliczenia maksymalnie 50% podatku VAT od zakupu, nabycia wewnątrzwspólnotowego, importu, wynajmu lub leasingu silnikowych pojazdów drogowych, a także VAT naliczanego od wydatków związanych z tymi pojazdami, jeśli pojazd nie jest używany wyłącznie do celów działalności gospodarczej. Ograniczenie to nie ma zastosowania do pojazdów silnikowych o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony lub pojazdów silnikowych posiadających łącznie z siedzeniem kierowcy więcej niż dziewięć miejsc siedzących oraz do samochodów wykorzystywanych tylko do działalności gospodarczej.

Wyścig z czasem

Celem Ministerstwa Finansów było wprowadzenie, począwszy od 2014 roku, przepisów ograniczających prawo do odliczenia podatku VAT w związku z pojazdami wykorzystywanymi przez podatnika także do celów prywatnych. Ze względu na to, iż Polska otrzymała decyzję KE dopiero w grudniu, zamiar ten nie mógł zostać zrealizowany, ponieważ dopiero na podstawie tego rozstrzygnięcia możliwe było opracowanie nowych przepisów ustawy o VAT. Tym samym od 1stycznia 2014 roku powróciliśmy do regulacji, które obowiązywały do końca 2010 roku i które umożliwiały m.in. całkowite odliczenie podatku VAT w przypadku samochodów posiadających homologację ciężarową i tzw. „aut z kratką”. Niewątpliwie taki obrót sprawy był sprzeczny z koncepcją Ministerstwa Finansów, dlatego też podjęło ono wzmożone prace nad opracowaniem nowych przepisów. Resort chce jak najszybciej ukrócić podatnikom możliwość odliczania całego podatku VAT od aut, które jeszcze w 2013 roku były objęte ograniczeniem. Pierwsza wersja projektu ustawy zmieniającej ustawę o podatku od towarów i usług wpłynęła do Rządowego Centrum Legislacji już 23 grudnia 2013 roku. Pośpiech także w tym przypadku nie był najlepszym doradcą. Projekt ten, obok bezpośredniego wprowadzenia do ustawy o VAT przepisów wynikających z decyzji KE, zawiera bowiem wiele regulacji budzących poważne wątpliwości.

Niejasne przepisy ustawy zmieniającej ustawę o VAT

Najwięcej kontrowersji budzi kwestia rozstrzygnięcia o sposobie przeznaczenia pojazdu (do celów działalności czy do celów mieszanych) oraz uzasadnienie do projektu (które samo w sobie nie jest źródłem prawa ale może mieć wpływ na późniejszą interpretację przepisów). Ustawodawca wychodzi bowiem z założenia, iż każdy podatnik wykorzystuje samochód osobowy zakupiony na cele działalności gospodarczej także do celów prywatnych, a tym samym będzie mu przysługiwać jedynie ograniczone prawo do odliczenia podatku VAT. Prawo pełnego odliczenia podatku VAT wystąpi jedynie wtedy, gdy przedsiębiorca udowodni za pomocą specjalnie prowadzonej przez niego ewidencji wykorzystania pojazdu, iż faktycznie jest on eksploatowany jedynie na cele działalności gospodarczej. Wprost w uzasadnieniu zostało wskazane, iż w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w swoim miejscu zamieszkania należy uznać, że posiadany przez nie i wykorzystywany w działalności gospodarczej samochód jest również używany na cele prywatne.

Zapisy tego projektu spotkały się już z wieloma negatywnymi ocenami i wprowadzone zostały już pewne poprawki. Ponadto Ministerstwo Spraw Zagranicznych zgłosiło uwagę do definicji samochodu wyłącznie wykorzystywanego do działalności gospodarczej, w związku z czym Ministerstwo Finansów potwierdziło, iż przygotuje alternatywną redakcję przepisów weryfikujących wykorzystywanie pojazdów służbowych wyłącznie do celów służbowych przed tym, jak projekt trafi na kolejny etap legislacji. Swój sprzeciw wobec fatalnego (i przy tym skrajnie profiskalnego) sformułowania przepisów wyraziły także liczne organizacje pracodawców. Wątpliwości ma także bardzo wielu doradców podatkowych.
Jak widać, podstawowa kwestia związana z określeniem, czy podatnik będzie miał prawo do pełnego odliczenia podatku VAT i jakie z tego tytułu obowiązki będą na nim ciążyć, nie została jeszcze w ostatecznym kształcie przedstawiona przez Ministerstwo Finansów. Nie można wykluczyć, iż projekt ustawy zmieniającej ustawę o podatku od towarów i usług trafi do Sejmu w zupełnie innej postaci, gdzie także mogą zostać zgłoszone dalsze poprawki.  Gdy tylko ostateczna wersja zmian do ustawy o VAT zostanie podpisana przez Prezydenta, niezwłocznie poinformujemy Państwa o tym fakcie. Należy także podkreślić, iż część przepisów tej ustawy wejdzie w życie w ciągu 14 dni od dnia opublikowania jej w Dzienniku Ustaw. Pierwotnie proces legislacyjny miał zakończyć się w ciągu dwóch, trzech
miesięcy. Biorąc jednak pod uwagę ilość zgłaszanych już do tej pory uwag, czas ten może ulec wydłużeniu.

Luka w obecnie obowiązujących przepisach

Zwracamy także Państwa uwagę na fakt, że nowelizacją ustawy o VAT, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2014 roku nie przedłużono obowiązujących do końca 2013 roku przepisów, zgodnie z którymi w przypadku udostępniania do celów prywatnych samochodów, w związku z którymi nie przysługuje pełne odliczenie podatku naliczonego, nie było obowiązku naliczania VAT należnego od równowartości prywatnego użytkowania. W tej chwili ustawa nie przewiduje takiego wyłączenia, więc równowartość prywatnego użytkowania aut służbowych np. przez pracowników powinna być dodatkowo obciążona podatkiem VAT. W przypadku dodatkowych pytań lub potrzeby przedyskutowania wpływu powyższych informacji na Państwa działalność biznesową zachęcamy do kontaktu.

Zespół RSM Poland KZWS

Najważniejsze zmiany w VAT od 2014 roku

Jak niemal co roku z pierwszym dniem stycznia podatnicy podatku od towarów i usług mogą spodziewać się zmian w ustawie o VAT (dalej: UPTU). Od początku 2014 roku w przepisach UPTU można będzie znaleźć m.in. po raz pierwszy definicję tradycyjnej faktury oraz faktury elektronicznej, znowelizowaną listę zwolnień podmiotowych i przedmiotowych, a także nowy sposób obliczania obrotu w przypadku proporcji. Szereg tych zmian był już tematem naszego październikowego Tax Alertu 24/2013, dlatego też w poniższej publikacji chcielibyśmy przestawić Państwu jedynie te zmiany w podatku od towarów i usług, które w naszej opinii są najbardziej istotne i mogą powodować pewne problemy w Państwa rozliczeniach podatkowych.

Moment powstania obowiązku podatkowego

Tę zmianę można uznać za najbardziej istotną. Dotychczas, w przeważającej liczbie przypadków, okolicznością powodującą powstanie obowiązku podatkowego było wystawienie faktury VAT – choć oczywiście w powiązaniu z dostawą towaru czy też świadczeniem usług (obowiązek powstanie nie później jednak niż siódmego dnia od daty wydania towaru lub wykonania usługi – art. 19 ust. 4 UPTU). W nowym stanie prawnym data wystawienia faktury przestanie decydować o momencie powstania obowiązku podatkowego, a decydujący będzie wyłącznie dzień wykonania usługi bądź dokonania dostawy – czyli ograniczamy się tak naprawdę do zasady ogólnej zawartej obecnie w art. 19 ust. 1 UPTU. Tym samym od stycznia 2014 roku sprzedawca, dokonując sprzedaży w ostatnich dniach miesiąca, nie będzie miał już możliwości wyboru, w którym miesiącu dokona rozliczenia danej transakcji – w bieżącym czy nadchodzącym, co było dotychczas związane z datą wystawienia faktury. W związku z tym od nowego roku w celu stwierdzenia, kiedy powinny być rozliczone dane transakcje, większe znaczenie będą miały protokoły wydania/odbioru towarów czy wykonania usług aniżeli same faktury.

Jest to jednak ogólna zasada powstawania obowiązku podatkowego, obok której znowelizowane przepisy UPTU przewidują także szereg wyjątków – na szczęście ich liczba została znacznie ograniczona w stosunku do obecnie istniejących rozwiązań. Pozostawiono bowiem szczególne momenty powstania obowiązku podatkowego w przypadku m.in. takich zdarzeń jak:

  •  wydanie towarów związanych z umową komisu – otrzymanie całości lub części zapłaty;
  • świadczenie usług zwolnionych zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 37-41 UPTU – otrzymanie całości lub części zapłaty;
  • usługi budowlane – wystawienie faktury, nie później niż 30. dnia od wykonania usługi;
  • dostawa energii i gazu oraz usługi o charakterze „ciągłym” – wystawienie faktury, nie później niż upływ terminu płatności.

W tym miejscu warto również wskazać, iż zmianie uległ art. 86 ust. 10 UPTU. Stosownie do nowego brzmienia tego przepisu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy. Tym samym prawo do odliczenia podatku naliczonego przez nabywcę zostało skorelowane z momentem powstania obowiązku podatkowego u sprzedawcy – przy zastrzeżeniu jednak, iż nabywca w tym samym okresie otrzymał fak-turę (art. 86 ust. 10b pkt 1 UPTU). Niezmieniony pozostaje art. 86 ust. 11 UPTU zgodnie z którym, jeżeli nabywca nie dokona obniżenia kwoty podatku należnego w chwili otrzymania faktury, może rozliczyć podatek z niej wynikający obniżając kwotę podatku należnego w deklaracji podatkowej za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych.

Natomiast w odniesieniu do WNT nabywca będzie mógł rozliczyć VAT z tytułu tej transakcji za miesiąc w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu dokonania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, jeżeli w ciągu trzech miesięcy od końca tego miesiąca otrzyma fakturę dokumentującą WNT i uwzględni kwotę podatku należnego z tytułu WNT w deklaracji podatkowej, w której jest on obowiązany rozliczyć ten podatek (art. 86 ust. 10b pkt 2 UPTU). Tym samym w jednym miesiącu podatnik będzie mógł wykazać zarówno podatek naliczony, jak i należny. W przypadku, gdy okaże się, iż faktura dokumentująca WNT nie dotarła do podatnika we wskazanym powyżej terminie, zgodnie z art. 86 ust. 10g UPTU nabywca dokona odpowiedniego pomniejszenia kwoty podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym upłynął ten trzymiesięczny termin. W przypadku, kiedy faktura VAT dokumentująca WNT w końcu dotrze do podatnika, będzie on mógł na bieżąco powiększyć podatek naliczony w rozliczeniu za okres, w którym otrzymał tę fakturę.

Podstawa opodatkowania VAT

Nową definicję podstawy opodatkowania od przyszłego roku będzie można znaleźć w dodanym art. 29a ust. 1 UPTU. Zgodnie z jego brzmieniem podstawą opodatkowania co do zasady będzie wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Tym samym zniknęła definicja obrotu, który to dotychczas stanowił podstawę opodatkowania. Usystematyzowano także dalszą część regu-lacji poprzez dodanie art. 30a-30c UPTU. Wskazują one, w jaki sposób należy określić podstawę opodatkowania w przypadku WNT, czy też importu towarów i usług.

Warto także zwrócić uwagę na art. 29a ust. 7 UPTU, który bezpośrednio wskazuje, czego nie zalicza się do podstawy opodatkowania, a mianowicie nie uwzględnia się w niej kwot stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty, udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzeda-ży, a także otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.

Do przepisów UPTU dodano także art. 29a ust. 15 pkt 4 UPTU, w którym bezpośrednio wskazano, iż podatnik nie ma obowiązku posiadania potwierdzenia odbioru faktury korygującej w przypadku, gdy nie uzyskał on potwierdzenia mimo udokumentowanej próby doręczenia faktury korygującej i z posiadanej dokumentacji wynika, że nabywca towaru lub usługobiorca wie, że transakcja została zrealizowana zgodnie z warunkami określonymi w fakturze korygującej. Dopiero w miesiącu, w którym spełnione zostały łącznie te dwa warunki podatnik może dokonać obniżenia podstawy opodatkowania. Przepis ten jest konsekwencją wyroku TSUE z dnia 26 stycznia 2012 roku w polskiej sprawie (sygn. akt C-588/10 Ministerstwo Finansów przeciwko Kraft Foods Polska S.A.) w którym to skład orzekający dopuścił możliwość rozliczenia podatku bez posiadania przez podatnika potwierdzenia odbioru korekty faktury, jeżeli jego uzyskanie w rozsądnym czasie byłoby niemożliwe lub nadmiernie utrudnione. Podatnik musi jednak udowodnić, że dołożył staranności w uzyskaniu takiego potwierdzenia.

Zmiany dotyczące fakturowania

Kluczową zmianą, z którą będziemy mieć do czynienia od początku 2014 roku, jest także przeniesienie bezpośrednio do UPTU przepisów dotyczących sposobu wystawiania faktur, które dotychczas można było znaleźć w rozporządzeniach wykonawczych Ministra Finansów. Dodane art. 106a – art. 106q UPTU wskazują m.in.:

  • jakie podmioty zobowiązane są do wystawiania faktur;
  • elementy, które obowiązkowo powinna zawierać faktura;
  • regulacje dotyczące faktur bądź not korygujących.

Tym samym zmiany te mają w przeważającej części charakter techniczny, chociaż zdarzają się też pewne niuanse. W art. 106i ust. 7 UPTU wprost wskazano, iż fakturę można wystawiać maksymalnie 30 dni przed dokonaniem dostawy lub wykonaniem usługi, a także na 30 dni przed datą otrzymania całości lub części zapłaty w związku z mającą dokonać się w przyszłości transakcją.

Kolejną istotną zmianą jest data wystawienia faktury – podatnik będzie zobowiązany do jej wystawienia nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym miała miejsce dana transakcja. W celu ograniczenia ilości generowanych przez podatników dokumentów bardzo praktycznym rozwiązaniem, które obecnie także obowiązuje, jest wystawianie tzw. faktur zbiorczych. Mogą one dokumentować kilka odrębnych dostaw dokonanych na rzecz jednego kontrahenta, które miały miejsce w ciągu danego miesiąca – obecnie fakturę taką wystawić jednak należy nie później, niż ostatniego dnia danego miesiąca. W nowych przepisach kwestia ta w ogóle nie została sprecyzowana tak więc przyjąć należy, iż faktura taka wystawiona być powinna zgodnie z zasadami ogólnymi, czyli do 15. dnia następnego miesiąca (będzie więc więcej czasu na podliczenie wszystkich transakcji).

Ustawodawca również w zakresie faktur uproszczonych doprecyzował przepisy. W przypadku, gdy kwota należności ogółem nie przekracza 450 zł albo kwoty 100 euro, sprzedawca ma prawo do wystawienia faktury, na której nie wy-szczególni m.in. danych dotyczących nabywcy towarów lub usług, ceny jednostkowej przedmiotu transakcji, wartości sprzedaży netto czy też stawki podatku. Należy jednak podkreślić, że przepisy te, zgodnie z art. 106e ust. 6 UPTU, nie mają zastosowania m.in. do faktur wystawianych na żądanie osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Podmioty te bowiem nie dysponują numerem NIP, ponieważ nie są podatnikami VAT. Na fakturze uproszczonej musi się bowiem znaleźć numer za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany dla podatku od towarów i usług. Tym samym sprzedawcy powinni zwrócić uwagę, iż faktur uproszczonych nie można wystawiać na rzecz zwykłych konsumentów.

Czy stare interpretacje indywidualne zachowają swoją ważność?

Na koniec chcielibyśmy zwrócić jeszcze Państwa uwagę na jeden istotny aspekt. Nowelizacja przepisów o VAT uchyliła m.in. w całości art. 19, 29 i 106, zastępując je całkowicie nowymi artykułami. Możliwość korzystania z interpretacji indywidualnych po takiej zmianie przepisów wywołuje już od dawna szereg kontrowersji. Zarówno jednak doktryna jak i orzecznictwo sądów administracyjnych zwracają uwagę, że interpretacjom ministerialnym podlega „prawo podatkowe” jako całość – czyli ogół przepisów regulujących zasady powstawania, ustalania oraz wygasania zobowiązań podatkowych oraz obowiązki podatników, płatników i inkasentów poszczególnych podatków. Interpretacja indywidualna nie odnosi się więc do konkretnych, pojedynczych przepisów, rozumianych jako poszczególne, techniczne jednostki redakcyjne aktu prawnego, składające się na normy prawne. Jej przedmiotem jest prawo podatkowe, rozumiane jako system powiązanych wzajemnymi zależnościami przepisów składających się na normy prawne. Stąd można wysnuć wniosek, że jedynie redakcyjne zmiany tych przepisów, z których (także po zmianie) wynika dokładnie ta sama norma prawna, nie powodują zmiany przedmiotu interpretacji. Interpretacja nadal więc dotyczy tego samego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego, do którego odnosi się nadal to samo prawo podatkowe – bez znaczenia, czy złożone w całość z jednostek redakcyjnych o danym numerze i umiejscowionych akurat w danej ustawie.

Jeżeli korzystają Państwo z interpretacji w zakresie momentu powstawania obowiązku podatkowego, podstawy opodatkowania bądź fakturowania – zachęcamy do konsultacji.

Zespół RSM Poland KZWS

Wydatki na usługi gastronomiczne – Interpretacja Ministra Finansów

INTERPRETACJA OGÓLNA Nr DD6/033/127/SOH/2013/RD-120521 MINISTRA FINANSÓW
z dnia 25 listopada 2013 r.
w zakresie możliwości zaliczania do kosztów uzyskania przychodów ponoszonych przez podatników wydatków na usługi gastronomiczne, zakup żywności oraz napojów

Warszawa, dnia 27 listopada 2013 r.
Poz. 45

W celu zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego przez organy podatkowe oraz organy kontroli skarbowej, na podstawie art. 14a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.), uwzględniając orzecznictwo sądów administracyjnych, przedstawiam wyjaśnienia w zakresie możliwości zaliczania do kosztów uzyskania przychodów ponoszonych przez podatników wydatków na usługi gastronomiczne, zakup żywności oraz napojów podawanych podczas spotkań z kontrahentami, inwestorami, wykonawcami, etc., w świetle brzmienia art. 16 ust. 1 pkt 28 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, z późn. zm.) „dalej: updop” oraz art. 23 ust. 1 pkt 23 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.) „dalej: updof”.
Zgodnie z obowiązującymi od 2007 r. regulacjami zawartymi w art. 16 ust. 1 pkt 28 updop oraz art. 23 ust. 1 pkt 23 updof za koszty uzyskania przychodów nie uważa się kosztów reprezentacji, w szczególności poniesionych na usługi gastronomiczne, zakup żywności oraz napojów, w tym alkoholowych. Powyższe regulacje zastąpiły obowiązujące do końca 2006 r. przepisy dotyczące limitowania kosztów reprezentacji i reklamy niepublicznej, zgodnie z którymi nie były uważane za koszty uzyskania przychodów koszty reprezentacji i reklamy w części przekraczającej 0,25% przychodów, chyba że reklama prowadzona była w środkach masowego przekazu lub publicznie w inny sposób.
Konsekwencją zmiany regulacji dotyczących reprezentacji i reklamy, wprowadzonej od 2007 r., jest uznanie wszystkich wydatków na reklamę (prowadzoną w sposób publiczny lub niepubliczny) zakoszty uzyskania przychodów oraz wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów wydatków nareprezentację, do których w szczególności zostały zaliczone wydatki poniesione na usługi gastronomiczne, zakup żywności oraz napojów, w tym alkoholowych.
Po wprowadzeniu od 2007r. omówionych wyżej zmian w ustawach podatkowych, w związku z brakiem legalnej definicji pojęcia „reprezentacja”, organy podatkowe podejmowały próby nadania właściwego sensu terminowi „reprezentacja” w odniesieniu do konkretnych sytuacji występujących w praktyce gospodarczej. Jako, że wykładnia przepisów art. 16 ust. 1 pkt 28 updop oraz art. 23 ust. 1 pkt 23 updof dokonywana przez organy podatkowe nie zawsze zyskiwała akceptację podatników wiele spraw dotyczących omawianej tematyki przekazywanych było do oceny sądom administracyjnym. Analiza tego orzecznictwa wskazuje na występowanie poważnych wątpliwości, co do wykładni normy wynikającej z ww. przepisów ustaw o podatkach dochodowych. Skutkiem tego stanu rzeczy przy rozstrzyganiu przez sądy administracyjne sporów podatników z organami podatkowymi było wydawanie odmiennych wyroków w takich samych lub zbliżonych stanach faktycznych. Stan ten zrodził zagrożenie naruszenia konstytucyjnej zasady równości podmiotów (podatników) wobec prawa.
Przejawem występujących różnic w zakresie definiowania terminu „reprezentacja” są wydane przez sądy administracyjne rozbieżne orzeczenia, które w przeważającej liczbie uznawały koszty zakupu usług gastronomicznych, posiłków, napojów podawanych i świadczonych w trakcie spotkań z kontrahentami, bez względu na miejsce ich zakupu, za koszty reprezentacji niestanowiące kosztów uzyskania przychodów (por. wyroki NSA z dnia 29 czerwca 2012r., sygn. akt FSK 2571/10 i II FSK 2572/10, z dnia 24 maja 2012 r. sygn. akt II FSK 2341/10, z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 1978/10, z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2101/10).
Sądy administracyjne w swoich orzeczeniach wyrażały także pogląd, że skoro ustawodawca nie zdefiniował w sposób jednoznaczny pojęcia reprezentacji, należy posiłkować się definicją słownikową, iż reprezentacja to „okazałość”, „wystawność”, „wytworność” (por. wyroki zdnia 25 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2200/10 i z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt II FSK 392/11).
W innych orzeczeniach sądy administracyjne uznawały, że termin „reprezentacja” oznacza „przedstawicielstwo”, a nie „wystawność”, „okazałość”, „wytworność” (por. wyrok z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1445/10 i z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2571/10 i II FSK 2572/10).
Odnotowano również orzeczenia sądów administracyjnych uznające wydatki na poczęstunki, zakup żywności i napojów, korzystanie z usług gastronomicznych za niestanowiące kosztów reprezentacji w przypadku poniesienia na zwyczajowo podawane posiłki (poczęstunki) (por. wyrok z dnia 25 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2200/10, z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt II FSK 392/11).
Występujące rozbieżności w orzeczeniach sądów administracyjnych w zakresie kosztów reprezentacji wykluczonych z kosztów uzyskania przychodów znalazły swoje podsumowanie w wydanym, w składzie siedmiu sędziów, wyroku NSA z dnia 17 czerwca 2013 r., sygn. akt II FSK 702/11. Jakkolwiek NSA w wyroku tym podkreślił potrzebę indywidualnej oceny stanu faktycznego konkretnej sprawy dotyczącej kwalifikowania kosztów (wydatków) jako kosztów reprezentacji analiza tego orzeczenia pozwala na wysunięcie poniżej wskazanych tez ocharakterze ogólnym, które powinny być pomocne przy wykładni przepisów art. 16 ust. 1 pkt 28 updop i art. 23 ust. 1 pkt 23 updof. Z wyroku tego wynika zatem, iż:

  1. Wymienienie w przepisach podatkowych jako przykładowych kosztów reprezentacji wydatków na usługi gastronomiczne, zakup żywności oraz napojów, w tym alkoholowych, nie oznacza, iż wydatki tego rodzaju zawsze muszą zostać wyłączone z kosztów uzyskania przychodów. Kwalifikacja każdego przypadku powinna być odrębna, pod kątem warunków i okoliczności uzasadniających poniesienie takich wydatków.
  2. Dla kwalifikacji danych wydatków jako wydatków na reprezentację wykluczonych z kosztów uzyskania przychodów nie jest istotne miejsce podawania poczęstunków, świadczenia usług gastronomicznych etc, tj. nie bierze się pod uwagę tego, czy poczęstunki odbywają się w siedzibie firmy, czy też poza nią. Dla oceny takich wydatków nie są także istotne takie cechy jak wystawność, wytworność, okazałość poczęstunków. Nie ma bowiem możliwości skonstruowania miernika dla określenia poziomu wystawności, wytworności, okazałości czy przepychu jednakowego dla wszystkich podmiotów gospodarczych.
  3. Za wydatki na zakup żywności, napojów i usług gastronomicznych, wyłączone z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 28 updop i art. 23 ust. 1 pkt 23 updof należy uznać te, których wyłącznym bądź dominującym celem jest stworzenie pewnego wizerunku podatnika, stworzenie dobrego obrazu jego firmy, czy działalności, wykreowanie pozytywnych relacji z uczestnikami takich spotkań.
  4. Każda sprawa powinna być przedmiotem odrębnej oceny pod kątem okoliczności w jakich doszło do poniesienia omawianych wydatków. Poniesione wydatki na zakup żywności, napojów i usług gastronomicznych powinny spełniać wymogi przepisów art. 15 ust. 1 updop lub art. 22 ust. 1 updof, czyli być poniesionymi w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Nie pozostają zatem w jakimkolwiek związku z przychodami podatnika wydatki np. na „obiady dla rodziny”, „fundowane przyjęcia dla znajomych”, „na usługi rozrywkowe”. Tego rodzaju, przykładowo podane wydatki, nie mieszczące się w kategorii kosztów uzyskania przychodów, nie mogą być w ogóle rozważane w kontekście wyłączeń z art. 16 ust. 1 pkt 28 updop i art. 23 ust. 1 pkt 23 updof.

Reasumując, należy stwierdzić, że analiza tez wyroku NSA z dnia 17 czerwca 2013 r., sygn. akt II FSK 702/11 prowadzi do wniosku, iż nie podlegają wykluczeniu z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 28 updop i art. 23 ust. 1 pkt 23 updof ponoszone przez podatników wydatki na drobne poczęstunki (np. ciastka, paluszki, kanapki), napoje (np. kawa, herbata, woda mineralna, soki), a także posiłki (np. obiady, lunche), niezależnie od miejsca ich podawania (w siedzibie podatnika, czy też poza nią), podawane podczas prowadzenia rozmów z kontrahentami, inwestorami, wykonawcami etc. dotyczących zakresu prowadzonej przez podatników działalności gospodarczej.

Minister Finansów: z up. M. Grabowski